Trong nhiều năm qua, trí tuệ nhân tạo (AI) luôn được quảng bá như một công cụ giúp doanh nghiệp cắt giảm chi phí nhân sự, tăng năng suất và tự động hóa công việc. Tuy nhiên, thực tế đang dần hé lộ một nghịch lý mới: chi phí vận hành AI trong nhiều trường hợp thậm chí còn cao hơn cả lương của con người mà nó được kỳ vọng thay thế.
AI không hề “rẻ” như nhiều người nghĩ
Đa số người dùng phổ thông chỉ nhìn thấy mức giá quen thuộc của các dịch vụ AI: khoảng 20 USD/tháng cho gói cơ bản hoặc 200 USD/tháng cho phiên bản cao cấp. Nhưng phía sau những con số đó là một hệ thống tính phí phức tạp dựa trên token – đơn vị xử lý dữ liệu của các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM).
Mô hình này đặc biệt phổ biến trong các công cụ hỗ trợ lập trình như Claude Code hay GitHub Copilot, cũng như các hệ thống tác nhân AI tự động hóa hoạt động liên tục 24/7. Và chính việc vận hành liên tục này đã khiến nhiều doanh nghiệp bắt đầu “choáng váng” vì hóa đơn AI.
Bryan Catanzaro, Phó chủ tịch phụ trách học sâu ứng dụng của Nvidia, gần đây tiết lộ rằng:
“Đối với nhóm của chúng tôi, chi phí tính toán vượt xa chi phí của nhân viên.”
Đây là một phát biểu đáng chú ý bởi Nvidia hiện là công ty hưởng lợi lớn nhất từ làn sóng AI toàn cầu, cung cấp GPU cho hầu hết các hệ thống AI hiện đại.
Doanh nghiệp đang chi hàng chục nghìn USD mỗi tháng cho AI
Không chỉ Nvidia, nhiều lãnh đạo công nghệ khác cũng đang chứng kiến chi phí AI leo thang nhanh chóng.
Praveen Naga, CTO của Uber, cho biết đội ngũ của ông từng phải “quay lại từ đầu” chỉ vì ngân sách AI đã cạn kiệt sau thời gian ngắn triển khai. Trong khi đó, Amos Bar-Joseph của Swan AI từng chia sẻ hóa đơn 113.000 USD từ Anthropic cho một nhóm chỉ có bốn người.
Điều này đồng nghĩa với việc mỗi nhân sự “tiêu tốn” khoảng 28.000 USD token AI mỗi tháng – cao hơn cả mức lương của nhiều kỹ sư phần mềm cao cấp.
Sự trớ trêu nằm ở chỗ: nhiều công ty đang sa thải nhân viên để đầu tư vào AI, nhưng chi phí AI lại vượt xa khoản tiền tiết kiệm được từ việc cắt giảm lao động.
AI vẫn chưa làm tốt bằng con người trong nhiều trường hợp
Một nghiên cứu từ MIT năm 2024 cho thấy trong khoảng 77% trường hợp, con người vẫn thực hiện công việc tốt hơn AI. Điều này cho thấy AI hiện tại chưa thực sự đủ trưởng thành để thay thế hoàn toàn lực lượng lao động.
Tuy nhiên, các CEO công nghệ lại nhìn nhận vấn đề theo hướng khác. Với họ, hóa đơn AI khổng lồ không phải dấu hiệu thất bại mà là bằng chứng cho thấy doanh nghiệp đang đầu tư mạnh vào tương lai tự động hóa.
Praveen Naga tiết lộ rằng khoảng 11% mã nguồn được đưa trực tiếp vào sản phẩm của Uber hiện nay do AI tạo ra. Ông thậm chí hình dung tương lai nơi các kỹ sư phần mềm sẽ chuyển sang vai trò “kỹ sư điều phối tác nhân AI”.
Trong khi đó, CEO Nvidia Jensen Huang còn cho rằng một kỹ sư nhận lương 500.000 USD/năm nên chi ít nhất 250.000 USD token AI để đạt năng suất tối đa.
AI là khoản đầu tư dài hạn hay gánh nặng mới?
Nhiều doanh nghiệp hiện chấp nhận chi hàng triệu USD cho AI với hy vọng tự động hóa lâu dài sẽ giúp họ giảm chi phí vận hành trong tương lai. Khác với con người, AI có thể hoạt động 24/7 mà không nghỉ ngơi.
Tuy nhiên, bài toán không hề đơn giản.
Một số công ty đang nhận ra rằng triển khai AI mà không có kế hoạch rõ ràng có thể dẫn đến thất bại nghiêm trọng. Các nghiên cứu gần đây cho thấy nhiều dự án AI được triển khai vội vàng đã gây tổn thất tài chính lớn do thiếu chiến lược, công cụ không phù hợp hoặc doanh nghiệp không thể “dạy” AI thực hiện đúng yêu cầu.
Thực tế này gợi nhớ câu nói nổi tiếng của Edward Berard:
“Đi trên mặt nước và phát triển phần mềm từ một đặc tả kỹ thuật đều dễ dàng nếu cả hai đều bị đóng băng.”
Nói cách khác, AI chỉ hoạt động hiệu quả khi doanh nghiệp biết chính xác mình muốn gì – điều vốn không dễ trong môi trường kinh doanh luôn thay đổi.
Tương lai của lao động trong kỷ nguyên AI
Câu hỏi lớn hiện nay là liệu chi phí token AI chỉ là giai đoạn “học việc” tạm thời trước khi AI thay thế con người, hay đây sẽ trở thành khoản chi bổ sung lâu dài nhằm tăng năng suất cho nhân viên.
Có lẽ câu trả lời sẽ khác nhau tùy từng ngành nghề và từng doanh nghiệp. Nhưng một điều gần như chắc chắn: làn sóng tự động hóa bằng AI sẽ tiếp tục thúc đẩy các đợt tái cấu trúc và cắt giảm nhân sự trong những năm tới.
Trong ngắn hạn, AI có thể chưa giúp doanh nghiệp tiết kiệm tiền như kỳ vọng. Nhưng trong dài hạn, các công ty vẫn đang đặt cược rằng đây sẽ là công nghệ thay đổi hoàn toàn cách vận hành của nền kinh tế số.
.jpg)
0 Nhận xét